مطلب ششم : حكمت نزول قران حكمت خداوند از نزول قران از مراتب شامخ و والاى وجود به نازل‌ترين و ضعيف‌ترين مراتب وجود ، كه همان صوت و نوشته است ، صرفا افاضه علم خويش به بشر و يادگيرى و انديشيدن بشر در ان است . همچنان‌كه فرموده است : لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ « 1 » شايد انديشه كنيد بديهى است كه يادگيرى قران يا از طريق فنا در احديت و واحديت است ؛ همچنان‌كه در مورد پيامبر خاتم ( ص ) اين‌گونه بود ، يا از طريق اتحاد با مشيت است . همچنان‌كه فرموده‌اند ( ؟ ) : نحن مشية اللّه « 2 » ما مشيت خداونديم . راه ديگر يادگيرى قران ، اتحاد با جبروت عقل ، اتحاد با جبرئيل ، اتحاد با ملكوت و لوح محفوظ ، اتحاد با عالم مثال ، يا احاطه بر برزخ و عالم ملك است . همچنان‌كه مولاى ما ابو محمد حسن ( ع ) « 3 » در داستان مربوط به ريش « 4 » اين آيه قران را خواند كه : وَ الْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَ الَّذِي خَبُثَ لا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِداً « 5 » سرزمين پاكيزه ( و شيرين ) ، گياهانش به فرمان پروردگار مىرويد . زيرا وجود هر دو ريش از جمله آيات ملكى هستند . البته شناخت اين

--> ( 1 ) . بقره ( 2 ) : 73 . ( 2 ) . وسايل الشيعة ، ج 15 ، ص 334 . ( 3 ) . ابو محمد ، كنيه حضرت حسن است . ( 4 ) . نقل شده است كه معاويه از حضرت حسن درباره اين آيه قران كه مىفرمايد : « لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ » سؤال كرد كه آيا ريش ما هم در قران وجود دارد ؟ اما حسن هم با آيه و البلد الطيب - جواب داد . به نقل از : صدر المتألهين محمد بن ابراهيم شيرازى : اسرار الآيات ، تحقيق سيد محمد موسوى ، ص 410 چاپ أول ، انتشارات حكمت ، تهران 1385 . ( 5 ) . اعراف ( 7 ) : 58 .